DE SINT LUCIAKERK

Wanneer we van een afstand naar Ravenstein kijken, valt de Sint Luciakerk meteen op. De Sint Luciakerk is de enige barokke parochiekerk in Nederland. Gebouw en interieur zijn van onschatbare waarde.

 

In de 18e eeuw was Ravenstein in bezit van de Duitse vorst Karel III Filips van Palts-Neuburg. Het was een katholieke enclave in de protestante Republiek der Nederlanden. Terwijl katholieken op andere plekken in de Republiek der Nederlanden het moeten doen met schuur- of schuilkerken, kan er in de Ravensteinse vrijstaat een katholieke kerk gebouwd worden.

Op initiatief van Johan van Willigen, de lokale officier van justitie, werd in 1729 "de Ravensteinse Loterij"gehouden om het geld voor de kerk bijeen te krijgen. Het was zo'n succes, dat er nog geld over was om later een Latijnse school te bouwen.

Ravenstein was een katholieke enclave onder Duits bestuur. Er was godsdienstvrijheid. Maar er woonden ook protestanten. Aanvankelijk zou de kerk groter worden, maar twee protestante buren weigerden hun grond te verkopen, zodat de kerk compacter werd.

We weten niet wie de architect was van de kerk, hoewel de kerk qua stijl identiek is aan de st. Maximiliankirche in Dusseldorf (gebouwd rond 1736). De Sint Lucia kerk werd in 1735 geopend..

 

Wie was Sint-Lucia? De legende is een dramatisch verhaal over standvastigheid en geloof, dat zich afspeelde in het jaar 304 in Syracuse (Sicilië) tijdens de christenvervolgingen door de Romeinse keizer Diocletianus. Lucia was een jonge, rijke christelijke vrouw. Haar moeder, Eutychia, leed al jaren aan ernstige bloedvloeiingen. Lucia nam haar moeder mee naar het graf van de heilige Agatha om te bidden voor genezing. Nadat haar moeder daar inderdaad wonderbaarlijk genas, kreeg Lucia een visioen. Ze besloot haar leven volledig aan God te wijden, haar maagdelijkheid te bewaren en haar complete bruidsschat uit te delen aan de armen. Dit besluit viel niet in goede aarde bij haar heidense verloofde. Woedend omdat hij de rijke bruidsschat misliep en zich afgewezen voelde, gaf hij Lucia aan bij de Romeinse gouverneur Paschasius. Christelijk zijn was in die tijd streng verboden. De gouverneur veroordeelde Lucia tot een straf in een bordeel om haar te onteren. Maar toen de soldaten haar wilden meenemen, gebeurde er een wonder: ze kregen haar met geen mogelijkheid van haar plek. Zelfs toen ze een span ossen voor haar spanden, bleef ze als een rots aan de grond genageld staan. Ook een poging om haar op diezelfde plek levend te verbranden mislukte; de vlammen raakten haar niet aan. Uiteindelijk werd ze met een zwaard omgebracht. Op deze legende zijn nog tal van vartiaties.

Waarom koos Ravenstein voor Sint-Lucia? Toen de eerste parochiekerk werd gebouwd in de 14e/15e eeuw, overstroomde de Maas regelmatig. Lucia betekent "licht' (lux in het Latijn)). Zij gold als een baken van licht in donkere tijden. Men riep haar aan voor veiligheid en licht bij rampen en dreigend water. Ravenstein was later ook een katholieke enclave in de protestantse Nederlanden. Lucia sond voor standvastigheid in het geloof. Het was daarom vanzelfsprekend dat bij de bouw van de nieuwe kerk de naam Sint Lucia gehandhaafd bleef.

De Luciakerk werd gebouwd in het midden van de oude stad: op de hoek van de Marktstraat en de Sint-Luciastraat. Boven de ingang prijkt nog altijd het wapenschild van Karel Philips van Palts-Neuburg, de toenmalige Duitse heer van Ravenstein die toestemming gaf voor de bouw.

Het schip van de kerk heeft een unieke, vierkante vorm met afgeschuinde hoeken.Daar staan beelden. De toren staat achter het priesterkoor in tegenstelling tot de meeste andere kerken. Het orgel is nog origineel uit 1735 en vermoedelijk gebouwd door de orgelmaker Matthijs van Deventer.

De typisch Zuid-Duitse barokinterieur met strakke, witgestucte muren en helder blank glas werd in de loop van de eeuwen flink veranderd.

Onder de vloer van de Sint Luciakerk bevindt zich een crypte, een overwelfde kelder met aan weerszijden 38 grafplaatsen. Deze waren tot 1828 in gebruik. In 1990 zijn de graven dichtgemetseld.

Bij de inrichting van de kerk is veel geld uitgegeven voor beeldhouwwerk en edelsmeedkunst.
Een voorbeeld daarvan is het rijkversierde altaar van de Udense beeldhouwer Petrus Verhoeven. Hij sneed ook de houten beelden van de vier kerkvaders aan beide zijden van het tabernakel. De ronde preekstoel dateert van 1737. Twee objecten in de kerk zijn van oudere datum en komen van elders: het Mariabeeld op het linker zij-altaar van circa 1500 en de middeleeuwse hardstenen doopvont, afkomstig uit de kerk van Neerlangel.

In 1875 kreeg de kerk nieuwe ramen. Twee jaar later werden ook de banken en de vloer vervangen. Weer een jaar verder werd de stenen lambrisering vervangen door marmer.

Nadat de meeste beelden van het hoogaltaar in de 18e eeuw al waren vernieuwd, werden de twaalf apostelbeelden (uit 1737) in 1912 en 1913 vervangen. Drie daarvan staan nog in het depot: ‘de drie bandieten’.

In 1936 werden segmentkoepel en het gewelf voorien van grote bijbelde houtskoolschilderingen..

Vlak voor en na de Tweede Wereldoorlog werden de ramen vervangen door kleurrijke glas-in-loodramen.

Omdat in 2018 geconstateerd werd, dat de kap- en koepelconstructie in slechte en bouwkundig gevaarlijke staat verkeerde, besloot men de kerk te sluiten voor de eredienst. In 2023 volgde de definitieve officiële onttrekking aan de kerkdienst, waarna lokale inwoners in actie kwamen om het gebouw via een stichting te redden en open te stellen voor culturele evenementen.

Na de afstoting door de parochie kwam de kerk in handen van eeb stichting Anna. Zij zijn zowel eigenaar als beheerder. Zij willen het monument behouden, restaureren en een nieuwe functie geven ten behoeve van de gemeenschap. Dankzij veiligheidsmaatregelen is de kerk vanaf eind 2025 opnieuw in gebruik als locatie voor rouwplechtigheden, bruiloften, concerten en andere bedrijfsmatige of feestelijke activiteiten, met een volledig cultureel programma dat gefaseerd wordt uitgebreid.

Op kerstavond 2025 ging de deur symbolisch weer open voor publiek, waarmee de kerk zichtbaar een nieuwe maatschappelijke functie vervult als laagdrempelige ontmoetingsplaats.

 

BRONNEN:

0 Website Historie Luciakerk.

0 Sint Luciakerk. Heemkundekring

0 Wierrook, wijwater en worstenbrood: De H. Luciakerk in Ravenstein.

0 Wikipedia: Sint Luciakerk Ravenstein.

 

Terug naar: Het Kasteel van Ravenstein.

Terug naar: De Molen.

Terug naar : Mijn geschiedenis van Ravenstein.

Terug naar: Voorouders. Genealogie door Willem den Brok.